Hoe het begon - Organisatie

en volledig uit de hand liep...

Een persoonlijk verhaal van de muzikale reisleider in 2001 t/m 2008

Het was medio 80-er jaren dat de Haarlemse kerkmusicus en componist Jan Valkestijn met enkele geïnteresseerden per boot en bus naar Engeland reisde om er enkele dagen verschillende kathedralen en koorscholen te bezoeken. Want Jan Valkestijn wist al veel langer wat de rest van Nederland haast nog niet wist: in Engeland staat de kerkmuziek op een hoog en niet met Nederland vergelijkbaar peil. Het was Valkestijn die in de vroege 70er jaren die muziekpraktijk niet alleen ontdekte maar zich er ook in verdiepte en er inspiratie uit putte voor zijn werk als dirigent van het Haarlemse Kathedrale Koor en zijn werk als componist. Bovendien beschikte hij over de nodige contacten in Engeland, zodat plaatsen bezocht konden worden waar anderen niet zo gemakkelijk toegang kregen. Al gelijk werden zijn reisondernemingen georganiseerd en logistiek begeleid door reisonderneming Unica Reizen uit Rotterdam.

In 1993 besloot ik ook maar eens mee te gaan, tenslotte had mijn oud-leraar Valkestijn er vaak genoeg over verteld en veel verder dan een weekendje Londen was ik qua Groot-Brittannië ook niet geweest... Onder het motto 'het kost weliswaar een paar centen, maar dan heb je ook wat' beleefde ik mijn eerste Engelandreis (dit woord is later een begrip geworden en komt ongetwijfeld als neologisme nog eens in de Dikke Van Dale). Het was een onwerkelijke ervaring: 's ochtends sta je nog, relatief anoniem, tussen allerlei vreemden met hetzelfde doel, en nog geen 8 uur later hoor je in de kathedraal van Lincoln tijdens de Evensong 'live' de prachtigste muziek, op superbe wijze uitgevoerd. Bovendien zit je na die Evensong ook nog eens achter de klavieren van het beroemde 4-klaviers Willisorgel. En dat is dan pas de eerste dag (die eindigt met het urenlang uit het hotelraam staren naar de kamerbreed in het grote venster zichtbare kathedraal, die ook nog eens speciaal voor ons lijkt te zijn uitgelicht op die vrieskoude oktoberavond). Dan heeft een mens niet veel meer nodig. Het moge duidelijk zijn, dat deze reis een aaneenschakeling van hoogtepunten en verrassingen was: kathedralen in o.a. Ripon, Durham, York en een bezoek aan een orgelbouwer in Durham. Maar het waren niet alleen de muzikale hoogtepunten die de reis onvergetelijk maakten, vooral waren dat de zeer vele hartelijke en persoonlijke contacten met al die reisgenoten, die elk vanuit een eigen interesse of achtergrond ook volop aan het genieten waren. Velen zijn vrienden voor het leven geworden.

Na die ene reis volgden er nog drie, één onder leiding van Valkestijn en twee onder de leiding van Gert Oost. Totdat Unica er mee ging stoppen... Wat een drama! Carel Weijers kon er niet mee leven en poogde zelf een reis te organiseren, wederom met Gert Oost als muzikaal reisleider. Dat ging hem meer dan goed af. Inmiddels had ik zelf al met enkele andere Unica-diehards een privé-reisje georganiseerd naar West-Engeland (Bath, Bristol, Wales, Salisbury), ook onvergetelijk, en was ik inmiddels ook al twee keer met mijn kerkkoor de plas overgestoken om ze aan te steken met wat Jan Valkestijn altijd noemde 'de Engelse Ziekte', ofwel Cathedralitis Brittanicus.

Toen Carel mij 9 jaar geleden vroeg het stokje van Gert over te nemen, hoefde ik niet lang na te denken. Ik had inmiddels onbehandelbare en chronische Cathedralitis Brittanicus en kon daar prima mee leven. Omdat er ergens in mij ook iets van een schoolmeestertje schuilt, leek mij de uitdaging te leuk om te laten passeren. Het zou het begin worden van een 8 jaar durende samenwerking tussen ons en een prettige wisselwerking met het deelnemersveld, waarbij we telkens veelal dezelfde gezichten zagen, en dat inmiddels een steeds groter wordende vriendenkring is.

Hoe ontwerp je nu zo'n reis? Wel, dat plannen begint al op de laatste dag van de vorige reis... Het is vaak moeilijk te verteren dat de laatste dag van zo'n Engelandreis is aangebroken, en om jezelf en je reisgenoten de plezierige stemming te laten behouden, is niets mooiers denkbaar dan te kunnen zeggen dat een jaar zŚ voorbij is en dat we dan naar X of Y hopen te gaan. Vervolgens wordt al gelijk door een enkeling een datum voor de rečnie gepland en kunnen we weer vooruit, letterlijk en figuurlijk. Natuurlijk streven we naar afwisseling, dan weer eens The Midlands, dan weer Suffolk of Norfolk, of Londen, Wales of Kent. Er is genoeg te zien. Nooit is er gewenning, altijd zingen de koren weer nieuw of ander repertoire en, door het verloop binnen zo'n koor of een wisseling van de dirigentenwacht, klinken ze ook haast ieder jaar weer anders. En dat geldt ook voor de vele fraaie orgels, waar je het ene jaar niet en het andere jaar weer wel gelegenheid krijgt om zelf op te spelen. En geloof me, het is niet niks om de kathedraal van Liverpool te vullen met jouw eigen muziek, daar kun je jaren op teren!

Is dat nu een erg eenkennig clubje, zo'n reisgezelschap? Ja en nee. Ja, omdat een ieder volop geniet van het Engelse landschap, de sfeer in de steden, de prachtige zang en aandacht voor al het culturele erfgoed (incl. de muziek!), de welwillendheid van al die organisten, dirigenten, koorleden en orgelbouwers en niet te vergeten de stuurmanskunsten van de chauffeur van Astons Coaches uit Worcester. En nee, omdat tegelijkertijd met die gemeenschappelijke interesses de achtergronden van een ieder totaal verschillend kunnen zijn. Er zijn enkele beroepsmusici, maar nog meer amateurmusici (dirigenten, organisten, koorzangers) en ook veel mensen die niet actief muziek beoefenen maar voor die muziek wel veel over hebben. En wordt er dan in de bus, of bij het ontbijt of tijdens het diner alleen maar gekletst over orgels en koren? Gelukkig niet. Er zijn altijd wel wat Bourgondisch ingestelde lieden te vinden in zo'n gezelschap die toch weer tijd weten te vinden voor een ontspannen diner of een 'afzakkertje' in de pub of in de lobby van het hotel. Natuurlijk zorgen we er voor dat er in het programma ook genoeg tijd over blijft om zelf, buiten groepsverband, dingen te doen: andere kerken of musea bezoeken, shoppen, lunchen, wandelen of gewoon een dutje doen op de hotelkamer.

Is het vakantie? Voor de meesten wel. Voor ons was het een week met ontzettend veel plezier en heel veel energie optrekken met een unieke club mensen en zorgen dat het ze aan niets ontbreekt. Eenmaal weer thuis komt altijd weer 'die man met de hamer' maar dat hebben we er heel graag voor over. We weten niet beter. Een nieuwe reis plannen blijkt altijd weer het beste medicijn. Vanwege andere werkzaamheden en de thuissituatie was 2008 voorlopig mijn laatste jaar. En Carel..., die gaat nog wel een paar jaar door!

Aart de Kort